^Powrót na górę

foto1 foto2 foto3 foto4 foto5


Żmigród jest jedną z najstarszych osad regionu. Data jego założenia nie jest znana − być może istniał od zarania dziejów jako gród warowniczy i punkt poboru cła na starym szlaku handlowym wiodącym doliną Wisłoki przez przełęcz nad Grabem ku Węgrom. Od początku XIV w. jest już wymienione miasto Nowy Żmigród. Według językoznawców nazwa brzmiała Zwinogrod − czyli gród, w którym dzwoniono na alarm w razie niebezpieczeństwa. Ludowa entymologia mówi o gnieżdżącej się pod miastem żmiji prześladującej ludzi. 

W XIV w. Nowy Żmigród należał do możnego rodu Bogoriów, którego przedstawiciele zajmowali w ówczesnej Polsce najwyższe urzędy, m.in. Mikołaj ze Żmigrodu był wojewodą krakowskim w początkach rządów Kazimierza Wielkiego. W następnym stuleciu miasto było w rękach Wojszyków, by w 1481 r. drogą koligacji rodzinnych trafić na długo w ręce Stadnickich.

Stadniccy ze Żmigrodu odegrali w XVI w. główną rolę w kolonizacji górskiej części dorzecza Wisłoki, a sam Żmigród stał się ośrodkiem administracyjnym ogromnych dóbr ziemskich, sięgających aż po karpacką granicę. 

Ze swego położenia na międzynarodowym szlaku miasto czerpało znaczne korzyści. Już rozporządzenia dwóch ostatnich władców z dynastii Piastów uczyniły trakt żmigrodzki jedną z głównych dróg handlowych na Węgry. W 1545 r. Jędrzej Stadnicki wyjednał u króla przywilej na jarmark w dniu Nowego Roku, a osiem lat później − na drugi jarmark, w dniu św. Wita. Z powodu położenia nie omijały Żmigrodu także zawieruchy dziejowe. W 1474 r. wkraczający na Podkarpacie Węgrzy zdobyli i złupili miasto, a zamek obsadzili swoją załogą. W 1657 r. miejscowość ucierpiała od kolejnego najazdu węgierskiego. 

W 1769 r. powstał pod Żmigrodem warowny obóz konfederatów barskich, którego ślady zachowały się aż do początku XX w.; miasto złożyło pokaźne daniny na rzecz konfederacji. 

W 1849 r. gościł car Mikołaj, wyprawiający swe wojska na pomoc Austriakom walczącym z powstaniem węgierskim.

W XIX w. miasto nękały częste pożary, m.in. 1843 r. spłonęła połowa zabudowy wraz z kościołem, a w Wielką Sobotę 1882 r. spaliły się 92 domy. Budowa kolei podkarpackiej, która przebiegała z dala od Żmigrodu, przyczyniła się do ostatecznej utraty jego znaczenia. Prawa miejskie utracił już w niepodległej Polsce, w 1934 r.

W czasie walk o Przełęcz Dukielską jesienią 1944 r. Żmigród odgrywał rolę „rygla” na skrzydle niemieckim. Stąd wyruszały kontrnatarcia wojsk pancernych w kierunku Dukli. Od ognia artylerii spłonęła wówczas m.in. stara, podcieniowa zabudowa rynku.

Inne miejscowości wchodzące obecnie w skład Gminy Nowy Żmigród, z racji swej przynależności do dekanatu Żmigrodzkiego były w zdecydowanej większości własnością takich samych rodów, co Nowy Żmigród.

Nowy Żmigród
Nowy Żmigród Nowy Żmigród
Nowy Żmigród
Nowy Żmigród Nowy Żmigród
Nowy Żmigród
Nowy Żmigród Nowy Żmigród
Nowy Żmigród
Nowy Żmigród Nowy Żmigród
Nowy Żmigród
Nowy Żmigród Nowy Żmigród
Nowy Żmigród
Nowy Żmigród Nowy Żmigród
Nowy Żmigród
Nowy Żmigród Nowy Żmigród
Nowy Żmigród
Nowy Żmigród Nowy Żmigród
Nowy Żmigród
Nowy Żmigród Nowy Żmigród
Nowy Żmigród
Nowy Żmigród Nowy Żmigród
Nowy Żmigród
Nowy Żmigród Nowy Żmigród
Nowy Żmigród
Nowy Żmigród Nowy Żmigród
Nowy Żmigród
Nowy Żmigród Nowy Żmigród
Nowy Żmigród
Nowy Żmigród Nowy Żmigród
Nowy Żmigród
Nowy Żmigród Nowy Żmigród
Nowy Żmigród
Nowy Żmigród Nowy Żmigród
Nowy Żmigród
Nowy Żmigród Nowy Żmigród
Nowy Żmigród
Nowy Żmigród Nowy Żmigród
Nowy Żmigród
Nowy Żmigród Nowy Żmigród
Nowy Żmigród
Nowy Żmigród Nowy Żmigród
Nowy Żmigród
Nowy Żmigród Nowy Żmigród

Wieś Toki położona jest na południowym skraju Pogórza Jasielskiego na wysokości 270–320 m n.p.m. Miejscowość znajduje się po prawej orograficznie stronie rzeki Wisłoki, u ujścia do niej Iwelki, przy drodze do Jasła i do Nienaszowa. Od Nowego Żmigrodu oddalona jest o 3 km. Obecnie wieś liczy ok. 420 mieszkańców.

Nazwa wsi pochodzi od słowa „tok” i oznacza miejsce, gdzie tokują cietrzewie i głuszce lub miejsce zamieszkane przez te ptaki. Łatwo stąd wywnioskować, że na terenach obecnych Toków miało swe gniazda ptactwo łowne.

Osada powstała w XIV lub na początku XV wieku, zaś pierwszą wzmiankę o Tokach zawiera dokument z 1490 r. sygnowany przez króla Kazimierza Jagiellończyka. Właścicielami wsi byli wówczas członkowie rodziny Wojszyków. Później Toki trafiły w posiadanie Stadnickich, Lubomirskich, Wiśniowieckich, znów Stadnickich, potem Lewickich, a w końcu Potulickich. Od chwili założenia wieś wchodziła w skład parafii Nowy Żmigród.

Na przestrzeni dziejów wsi wyjątkowo tragicznie odznacza się pierwsza połowa XX wieku. Już w 1905 r. Toki nawiedził groźny pożar. Ogień strawił wtedy wiele gospodarstw wraz z dobytkiem. Później podczas I wojny światowej mieszkańców gnębiły stacjonujące tam wojska rosyjskie. Dramatyczne okazały się również lata II wojny światowej. Najpierw toczyły się tu walki kampanii wrześniowej 1939 r. Oddziałom polskim nie udało się powstrzymać wkraczających od strony Słowacji wojsk hitlerowskich. Zapał do walki nie wygasł i w latach następnych.

Podczas okupacji funkcjonował w Tokach pluton AK „Ryś” placówki „Zimorodek”. 11 sierpnia 1944 r. w ramach akcji „Burza” odział zniszczył niemiecki czołg i wysadził most na rzece Iwelce. W odwecie za śmierć kilkunastu Niemców żołnierze Wehrmachtu i oddziały SS spacyfikowały miejscowość. W nocy z 25 na 26 sierpnia 1944 r. aresztowano 16 osób, a rozstrzelano dwie. Sytuacja powtórzyła się 28 i 29 sierpnia. Pojmano wtedy kilkunastu Toczan. 19 aresztowanych wywieziono do Rzepiennika Strzyżewskiego i tam rozstrzelano. Pamięć o pomordowanych przez hitlerowców przywołuje stojący na początku Toków kamienny pomnik.

Warto zobaczyć:

1.     Kapliczki

2.     Jaz

3.     Pomnik ku czci rozstrzelanych żołnierzy AK – upamiętnia wszystkie ofiary hitlerowców z lat 1939–1944

4.     Dom Ludowy

5.     Młyn

6.     Drewniane zabudowania

7.     Iwelka – rzeczka; według księdza Władysława Sarny potok na początku zwano „Iwią” lub „Wielką”. Obecna nazwa rzeczki to połączenie (koniunkcja) obu tych terminów.

Justyna Wójcik

Galeria 

Toki
Toki Toki
Toki
Toki Toki
Toki
Toki Toki
Toki
Toki Toki
Toki
Toki Toki
Toki
Toki Toki
Toki
Toki Toki
Toki
Toki Toki
Toki
Toki Toki
Toki
Toki Toki

 

 

Stary Żmigród znajduje się w widłach potoku Niegłoszcz i jego dopływu – Dobrzy, w odległości 2 km od Nowego Żmigrodu. Od południa wieś osłania zalesione pasmo górskie ze szczytami: Golesz (451 m), Grzywacka (567 m), Łysa Góra (641 m) i Polana (651 m). 

Jest to bardzo stara osada powstała we wczesnym średniowieczu. Świadczą o tym ślady grodziska, znajdującego się na wzniesieniu o nazwie Zamczysko. Prawdopodobne w XII stuleciu zmieniono lokalizację osady być może na skutek pożaru lub najazdu wroga.

Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z XIV wieku. Już wtedy osada straciła swe znaczenie na rzecz dynamicznie rozwijającego się Nowego Żmigrodu. Wieś, podobie jak sąsiednie osady, pozostawała w rękach Rodów rycerskich: Bogoriów, Wojszyków, a potem Stadnickich. Najprawdopodobniej od 1301 roku istniała tu parafia, chociaż pierwsza wzmianka o jej istnieniu pochodzi dopiero z 1326 roku. Wieś często padała łupem najeżdżających te tereny wojsk węgierskich, szwedzkich czy grup zbójnickich tzw. beskidników. Wyjątkowo tragiczny był napad z roku 1677, kiedy to oprócz dobrobytu mieszkańców rabusie wywieźli wyposażenie kościoła łącznie z monstrancją. 

W czasie I wojny światowej więcej szkód wyrządził stacjonujące wojsko rosyjskie, niż same działania wojenne. W czasie następnej wojny spaleniu uległo kilka domostw, ale po wojnie szybko je odbudowano. Obecnie wieś liczy 440 mieszkańców.

Warto zobaczyć:  

1.     Zamczysko
Grodzisko o tej nazwie znajduje się na południe od Starego Żmigrodu w odległości 2,5 km od drogi. Zajmuje wierzchołek stromego, obecnie zalesionego wzniesienia. Przypuszczalnie powstało we wczesnym średniowieczu jako gród opolny. Majdan o kształcie owalu, o wymiarach 48 na 50 m i wysokości 8 m otaczają potrójne wały oraz fosy. Gród spłonął prawdopodobnie w II połowie XIII wieku lub na początku wieku XIV wskutek napadu zbójeckiego. Nową osadę wzniesiono już w innym miejscu, mianowicie w widłach rzek Niegłoszcz  i Parsk. Miejscowi nazywają to miejsce Kasztelem (nazwa pochodzi od łac. castelium – zamek), dlatego można domniemywać, iż w owym miejscu stał gród obronny. Niestety, brak jakichkolwiek dokumentów na ten temat, a i wygląd wzgórza nie może potwierdzić istnienia twierdzy w tym miejscu. 

2.     Kościół
Stojący w Starym Żmigrodzie kościół pod wezwaniem Katarzyny Aleksandryjskiej pochodzi z XV wieku. W swej historii wielokrotnie go przebudowywano. W II połowie XIX wieku dobudowano do niego kaplicę, a w 1924 – nowe prezbiterium i wieżę. W najstarszej części kościoła podziwiać można późnobarokową chrzcielnicę, kamienny gotycki portal i stare drzwi. Ołtarz pochodzi z XVIII wieku. Obok świątyni stoi plebania i drewniany spichlerz.

Justyna Wójcik

Galeria

 

Stary Żmigród
Stary Żmigród Stary Żmigród
Stary Żmigród
Stary Żmigród Stary Żmigród
Stary Żmigród
Stary Żmigród Stary Żmigród
Stary Żmigród
Stary Żmigród Stary Żmigród
Stary Żmigród
Stary Żmigród Stary Żmigród
Stary Żmigród
Stary Żmigród Stary Żmigród
Stary Żmigród
Stary Żmigród Stary Żmigród
Stary Żmigród
Stary Żmigród Stary Żmigród
Stary Żmigród
Stary Żmigród Stary Żmigród

 

 

Skalnik to wieś o charakterze rolniczym. Położona jest na stokach góry Jeleń (501 m), u podnóża której płynie Wisłoka. Oddalona jest od Nowego Żmigrodu o 4 km. Leży na wysokości 355–365 m n.p.m. w otoczeniu wsi Desznica (na południu) i Brzezowa (na północy).

Skalnik to stara osada. Zdaniem niektórych wieś była kiedyś miejscem kultu przedchrześcijańskiego, a około IX wieku  − chrześcijańskiego ze słowiańską liturgią. Potwierdzać to ma sąsiedztwo grodziska „Walik”, Góry Trzech Krzyży, otoczenie świątyni fortyfikacjami i wałami. Skalnik założono prawdopodobnie w XIV wieku na prawie polskim, ale nie zachowały się żadne dokumenty lokacyjne wsi, które by to potwierdziły. Dopiero król Władysław Jagiełło założył wieś na prawie niemieckim. Wioska stanowiła własność Skaleńskich, Stadnickich i Wojszyków, a później władali nią kolejni dziedzice Nowego Żmigrodu. Za czasów Jana Długosza w Skalniku był kościół i parafia, do której należały Brzezowa i Desznica. W wyniku reform józefińskich po I rozbiorze parafię zniesiono, przyłączając Skalnik do Nowego Żmigrodu.

W okresie okupacji hitlerowskiej mieszkańcy Skalnika włączyli się działalność niepodległościową. Przez wieś prowadził szlak przerzutowy i kurierski na Węgry pod pseudonimem „Korytarz”. Jego organizator − ks. Niemiec został zesłany do obozu w Dachu. We wsi istniał też zbrojny oddział SZP/ZWZ/AK. Jego działalność zwróciła uwagę hitlerowców na Skalnik, przez co wielu mieszkańców aresztowano i stracono, a około 30 osób trafiło do obozów w Niemczech.

Okupanci opuścili Skalnik w styczniu 1945 roku po zaciętych walkach z wojskami radzieckimi. Poległych pochowano na pobliskim cmentarzu, a w latach 90-tych po ekshumacji prochy zabitych zostały przeniesione na cmentarz wojenny w Przemyślu. Po wojnie ze Skalnika wyjechało do ZSRR 90 osób pochodzenia łemkowskiego. Teraz wiś liczy ponad 300 mieszkańców.

Warto zobaczyć:

1.     Kościół pod wezwaniem św. Klemensa.
Kościół pod wezwaniem św. Klemensa, a obecnie również Sanktuarium Matki Bożej Królowej Gór znajduje się na wzniesieniu, wokół którego rosły kiedyś wiekowe dęby (do dnia dzisiejszego zachował się tylko jeden okaz). Wśród nich stał pierwszy modrzewiowy kościół. Powstanie ośrodka religijnego i wybudowanie tam kościoła wieś zawdzięcza św. Metodemu. Cyryl i Metody przywieźli relikwię św. Klemensa z Chersonezu. Obecna świątynia jest prawdopodobnie czwartą z kolei w tej miejscowości. Wzniesiono ją z kamienia w 1912 roku na miejscu poprzedniej. Reprezentuje styl neogotycki. Wewnątrz kościoła obejrzeć można wiele elementów dekoracyjnych z poprzedniej świątyni, np. obraz Matki Bożej Skalnickiej Królowej Gór. Miejscowe podanie głosi, że obraz ten przynieśli ze sobą św. Cyryl i Metody, jednak najprawdopodobniej powstał w XV wieku. Obraz przedstawia Matkę Boską z Dzieciątkiem i podobny jest do jasnogórskiego, lecz ma cechy bizantyjskie. Jego wygląd odbiega od pierwotnego, gdyż kilkakrotnie do odmalowywano. Od wieków ściągali do niego pielgrzymi z Polski i północnych Węgier. Szczególnym kultem otaczano go w czasie wojen. W 2007 roku dokonano jego koronacji koronami diecezjalnymi. Od tego czasu kościół stanowi Sanktuarium MB Królowej Gór.
Na uwagę zasługują także dwa skrzydła gotyckiego tryptyku ozdobione scenami Nawiedzenia św. Elżbiety, Pokłonu Trzech Króli, św. Jakuba i Ecce Homini. Ich powstanie datuje się na początek XVI wieku.

2.     Kapliczki

Justyna Wójcik

Galeria

Skalnik
Skalnik Skalnik
Skalnik
Skalnik Skalnik
Skalnik
Skalnik Skalnik
Skalnik
Skalnik Skalnik
Skalnik
Skalnik Skalnik
 

 

 

Siedliska Żmigrodzkie rozciągają się na południowej krawędzi Pogórza Jasielskiego na wysokości ok. 360–390 m n.p.m. Zabudowania położone są na wschód od Nowego Żmigrodu przy drodze lokalnej do Nienaszowa i Sulistrowej. 

Pierwszy człon nazwy (siedliska) pochodzi od słowa osiedle lub osada. Drugi człon ma charakter pamiątkowy i odsyła do nazwy miejscowości, obok której leżą Siedliska, czyli do wsi „Żmigród Stary”. Pierwotnie wieś mogła nazywać się „Osada Żmigrodzka”, a dopiero później wprowadzono nazwę urzędową „Siedliska Żmigrodzkie”.

To wieś stosunkowo młoda, założona pod koniec XIV lub na początku XV wieku przez osadników ze Starego Żmigrodu. Właścicielami miejscowości byli Kobyleńscy, potem Wojszykowie i Stadniccy. Jak podają dokumenty z XVII wieś, zamiast się rozrastać, ubożała i traciła mieszkańców, którzy nękani przez bandy zbójeckie osiedlali się na przedmieściach Nowego Żmigrodu. W czasie zaborów wieś należała do Jana Lewickiego, a potem – Adolfa Kłapowskiego. Sprzedał on Siedliska Żmigrodzkie w 1899 roku spółce żydowskiej, która cztery lata później rozparcelowała majątek. 

II wojna światowa nie obeszła się łagodnie z mieszkańcami Siedlisk. Obciążono ich kontyngentem na rzecz okupanta, niektórych siłą wysłano na przymusowe roboty do III Rzeszy. Podczas wysiedlenia w 1944 r. zniszczona została duża część zabudowy wsi. Po powrocie na ruiny swych zagród mieszkańcy Siedlisk rozpoczęli mozolną odbudowę osady. Dzisiaj we wsi liczącej około 270 mieszkańców jest dużo nowych i ładnych budynków, dom ludowy oraz kaplica.

Warto zobaczyć:

– Kaplica murowana z XIX wieku. – uległa niewielkim uszkodzeniom w czasie działań frontowych. Od czasu do czasu odprawiane są w niej msze dla mieszkańców Siedlisk Żmigrodzkich.

Justyna Wójcik

Galeria

Siedliska Żmigr...
Siedliska Żmigrodzkie Siedliska Żmigrodzkie

Grabanina i Sadki położone są w odległości 4 km od Nowego Żmigrodu przy drodze do Siedlisk Żmigrodzkich. Grabanina usytuowana jest po lewej orograficznie stronie Iwelki, a  Sadki − po stronie prawej. Leżą w kotlinie na skraju Pogórza Jasielskiego, na wysokości 380–395 m n.p.m. Z Nowego Żmigrodu dojechać tam można przez Toki lub Siedliska Żmigrodzkie. 

Nazwa Grabanina ma charakter topograficzny. Pochodzi od rosnących tam niegdyś lasów grabowych. Z kolei nazwa Sadki wywodzi się albo od sadów, albo od osadnika nazwiskiem Sadek, który na początku mieszkał tam samotnie. Obie miejscowości bardzo długo uważano za jedną wieś i dopiero po II wojnie światowej nastąpiło ich uniezależnienie administracyjne. Miejscowości lokowane były pod koniec XIII lub na początku XIV wieku na prawie niemieckim. Za czasów Kazimierza Wielkiego stanowiły własność kanclerza Jana Suchywilka, który w 1366 roku przekazał je swoim synowcom: Wilczkowi, Piotrowi, Mikołajowi, Mroczkowi i Janowi. Istniała tam wówczas karczma, folwark i zagrody kmiece. W XVI wieku Sadki i Grabaninę nabył Krzysztof Kwiliński i ok. 1570 roku utworzył tam folwark. Wyjątkowo wielu właścicieli miejscowości odnotować można w XIX wieku. Ostatnimi byli Paweł i Karolina Szmydowie. Później dobra rozparcelowano.

W okresie II wojny światowej w Sadkach funkcjonował przyfrontowy obóz pracy dla ludności z okolicznych wsi. Osadzonych wykorzystywano od budowy umocnień linii frontu. 

Administracyjnie obie wsie należały do sołectwa w Nienaszowie, zaś z Sadek lub Grabaniny wybierano podsołtysa. Po II wojnie światowej z obu tych wsi utworzono jedno sołectwo ze wspólnym sołtysem. Obecnie każda z miejscowości stanowi odrębną jednostkę administracyjną z osobnym sołtysem. Nie ma tam szkoły, więc dzieci uczęszczają do Nowego Żmigrodu. Sadki liczą około 230 mieszkańców, a Grabaninę zamieszkuje 160 osób.

Warto zobaczyć:
1.     Kapliczki
2.     Dom ludowy

Justyna Wójcik

 

 Galeria

Sadki
Sadki Sadki
Sadki
Sadki Sadki
Sadki
Sadki Sadki
Sadki
Sadki Sadki
Sadki
Sadki Sadki

Nienaszów położony jest na prawym orograficznie brzegu rzeczki Wielki w rozległej kotlinie na wysokości 290–300 m n.p.m. Na północny-wschód od miejscowości wznosi się Wielka Góra zwana też Działem (378 m n.p.m.), a za nią widać zalesiony masyw południowej krawędzi Pogórza Jasielskiego. Do Nowego Żmigrodu prowadzi z Nienaszowa sześciokilometrowa droga przez Toki lub Siedliska Żmigrodzkie.

Nazwa Nienaszów pochodzi prawdopodobnie od imienia założyciela wsi – Nienasza. Miejscowość lokowano na początku XIV wieku na prawie niemieckim, choć niektórzy historycy sugerują , iż mogła powstać pod koniec XIII wieku (w latach 1260–1280) skoro już na początku XIV stulecia istniała tam parafia, o której pisze Jan Długosz. Około 1340 roku w Nienaszowie zbudowano drewniany kościół pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. W 1421 dziedzicem wsi był Jan z Nienaszowa, który przekazał w zastaw pół wsi Gotardowi. W następnym wieku osada weszła w posiadanie Chomentowskich. W tamtym okresie doszło w Nienaszowie do wystąpień religijnych. Kościół, sprofanowany przez Tomasza Chomentowskiego, zamknięto. Sprzeciw wobec poczynań dziedzica wyrazili wierni katolicyzmowi chłopi z proboszczem na czele i nie dopuścili do usunięcia z kościoła sprzętów liturgicznych. Kościół wrócił do katolików dopiero w 1618 lub 1619 roku.

W XIX stuleciu właścicielami wsi byli Gawrońscy i Krzysztkiewiczowie. Istniała tam już wtedy czytelnia (1835 r.), szkoła, klasa gminna i straż pożarna (1885 r.). Mieszkańcy trudnili się wikliniarstwem, wyrobem grabi i wozów oraz hodowlą trzody chlewnej i rolnictwem. Szybki rozwój regionu przerwała I wojna światowa, a dokładniej stacjonujące tam zimą 1915 roku wojska rosyjskie. Lata II wojny światowej zapisały się w historii Nienaszowa szczególnie tragicznie. Już 9 września 1939 roku w odwecie za niewyjaśnione zabójstwo żołnierza niemieckiego, oddziały Werhmachtu dokonały pacyfikacji wsi. Rozstrzelano 10 mężczyzn i spalono 8 zagród. Kolejnych represji doznali mieszkańcy Nienaszowa w 1944 roku. W czasie przymusowego wysiedlenia Niemcy zamordowali 22 osoby (5 rodzin), które nie chciały opuścić swoich domów. Budynki rozebrano, by pozyskać drewno na umacnianie okopów lub spalono. Po przejściu frontu okazało się, że zniszczenia obejmują 99% zabudowań (ocalał kościół i plebania). Dziś Nienaszów stanowi jedną z największych wsi gminy Nowy Żmigród (liczy ponad 1100 mieszkańców). Przeważa tu nowoczesna zabudowa; jest zespół szkół, dom ludowy, ośrodek zdrowia, remiza strażacka i wymiarowe boisko sportowe. Odremontowano też kościół i plebanię.

Warto zobaczyć:

1. Kościół z 1862 roku − murowany, został postawiony na miejscu dawnej drewnianej świątyni w 1862 roku. Jest to kościół jednonawowy bez wieży z niesklepionym drewnianym sufitem i prostokątnymi oknami. Na uwagę zasługuje ołtarz główny z wizerunkiem Matki Boskiej Bolesnej oraz ołtarze boczne: prawy z obrazem Wniebowzięci NMP i lewy przedstawiający Chrystusa na krzyżu.

2. Dzwonnica

3. Pozostałości parku − w Nienaszowie aż do II wojny światowej znajdował się dworek w stylu klasycystycznym. Otaczał go park, o czym obecnie przypomina tylko kilka starych drzew.

4. Kapliczki

5. Zespół Szkół

6. Stadion

 

Justyna Wójcik

Galeria

Nienaszów
Nienaszów Nienaszów
Nienaszów
Nienaszów Nienaszów
Nienaszów
Nienaszów Nienaszów
Nienaszów
Nienaszów Nienaszów
Nienaszów
Nienaszów Nienaszów
Nienaszów
Nienaszów Nienaszów
Nienaszów
Nienaszów Nienaszów
Nienaszów
Nienaszów Nienaszów
Nienaszów
Nienaszów Nienaszów
Nienaszów
Nienaszów Nienaszów
Nienaszów
Nienaszów Nienaszów

 

 

Mytarz położona jest na zachodnim brzegu Wisłoki, na południe od drogi wiodącej z Dukli do Gorlic. Znajduje się na wysokości 260–270 m n.p.m. w odległości 1 km od Nowego Żmigrodu. Graniczy z Nowym Żmigrodem (od wschodu), Brzezową (od południa), Samoklęskami (od zachodu) i Mytarką (od północy).

Wieś początkowo nosiła nazwę Mytarza Wielka, z czasem jednak skrócono ją do pierwszego członu. Termin mytarz to najprawdopodobniej nazwa kulturowa i oznacza miejsce, w którym pobierano myto (opłatę) za przewożone towary. Według legendy pierwotna nazwa wsi to Witasz. Lokalne podanie głosi, że w tych okolicach doszło do powitania św. Wojciecha z Bolesławem Chrobrym, stąd nazwa Witasz, przekształcona później na Mytarz.

Niemniej, niezależnie od nazwy, o miejscowości wspomniano już w 1328 roku w dokumentach diecezji przemyskiej. Istniał tam wtedy drewniany kościół pod wezwaniem św. Wojciecha i parafia, którą zlikwidowano. Jej odnowy podjął się Andrzej Stadnicki, jednak ostatecznie wieś włączono do parafii Nowy Żmigród i tak jest do dziś. 

Do 1410 roku Mytarz stanowił własność królewską. Potem oddano go w zastaw Januszowi z Frydrychowic, a pod koniec XVI wieku przeszedł na własność Mikołaja Stadnickiego. W kolejnych stuleciach miejscowość miała tych samych dzierżawców, co Osiek Jasielski, gdyż administracyjnie należała do niegrodowego starostwa osieckiego. Miejscowi chłopi często wchodzili w konflikty z kolejnymi panami. Większość zatargów miała miejsce w 1532–1533 oraz 1607 roku. Ostatnim właścicielem wsi przed rozparcelowaniem (1944 r.) był Paweł Bal. Nabył on Mytarz od Franciszka Gaszyńskiego 1884 roku. Szansą na rozwój miejscowości, jak i całego regionu była linia kolejowa, mająca łączyć Jasło z Bardyjowem. Niestety planów budowy nie zrealizowano, co zahamowało rozwój regionu żmigrodzkiego.

Wioska mocno ucierpiała w czasie I wojny światowej podczas przeprawy przez Wisłokę Niemców i Austriaków (maj 1915 rok). Z kolei następna wojna oszczędziła wioskę. Ludności nie wysiedlono, gdyż linia frontu wschodniego ominęła miejscowość. Ofensywę wojsk radzieckich Mytarzanie spędzili w piwnicach i ziemiankach i zaraz po zakończeniu walk rozpoczęli porządkowanie swych zagród. Obecnie Mytarz liczy około 400 mieszkańców i jest dobrze zagospodarowany. Znajdują się tam liczne sklepy, warsztaty i zakłady.

Warto zobaczyć: 

1. Góra Trzech Krzyży − zwana też Krzyżową (389 m) wznosi się na zachód od wsi Mytarz. Od stuleci jej szczyt wieńczą trzy krzyże, które wg legendy upamiętniają rozejm trzech królów zawarty tam po krwawej bitwie stoczonej w okolicy. Zdaniem niektórych ta opowieść może mieć związek z podbojem tych ziem przez władcę Wielkich Moraw, w konsekwencji czego książę Wiślan został zmuszony do przyjęcia chrześcijaństwa z rąk świętego Metodego.

2. Góra świętego Wojciecha − wzniesienie znajduje się na północ od Góry Trzech Krzyży. Nazwa wiąże się z ludową legendą, według której na tej górze chrzcił i nauczał sprowadzony do Polski przez Bolesław Chrobrego święty Wojciech. Podobno później wybudowano tam kościół pod jego patronatem. Obecnie znajduje się tam kopczyk zwieńczony krzyżem. Przez wzniesienie prowadzi szlak turystyczny wiodący ze Żmigrodu przez Górę Grzywacką i Kąty do Skalnika. Zboczem góry Jeleń wiedzie do grodziska Walik w Brzezowej, a następnie przez szczyt Bucznik prowadzi do Mytarza i Nowego Żmigrodu.

3. Kapliczki

Justyna Wójcik

Galeria

Mytarz
Mytarz Mytarz
Mytarz
Mytarz Mytarz
Mytarz
Mytarz Mytarz
Mytarz
Mytarz Mytarz
Mytarz
Mytarz Mytarz

 

 

Region Żmigrodzki

  • Region Żmigrodzki

Zarządzanie kryzysowe

Rozkłady Jazdy

  • Rozkłady jazdy

Mapa gminy

  • Mapa gminy